Кыргыз
  • Русский
  • English

Салыштырмалуу экономика

  • Башкы бет
  • Макалалар жана чыгарылыштар
    • Азыркы чыгарылыш
    • Архив
  • Журнал жөнүндө
    • Максаты жана тематикасы
    • Редакциялык коллегия
    • Журналдын индекстелиши
    • Каржылоо булактары
  • Авторлор үчүн
    • Макаланы берүү
    • Жарыялоо шарттары
    • Кол жазманы форматтоо талаптары
    • Рецензиялоо процесси
    • Редакциялык төлөмдөр
    • Автордук укуктарды өткөрүп берүү келишими
  • Этика жана саясаттар
    • Жарыялоо этикасы
    • Кызыкчылыктардын кагылышы
    • Ачык жеткиликтүүлүк саясаты
    • Архивдөө саясаты
    • Дооматтарды кароо саясаты
    • Купуялык боюнча маалымат
    • Макалаларды чакыртып алуу эрежеси
    • Антиплагиат саясаты
    • Генеративдүү ЖИни колдонуу саясаты
  • Издөө
  • Байланыштар
Макала тапшыруу

Салыштырмалуу экономика

  • Макала тапшыруу
  • Башкы бет
  • Макалалар жана чыгарылыштар
    • Азыркы чыгарылыш
    • Архив
  • Журнал жөнүндө
    • Максаты жана тематикасы
    • Редакциялык коллегия
    • Журналдын индекстелиши
    • Каржылоо булактары
  • Авторлор үчүн
    • Макаланы берүү
    • Жарыялоо шарттары
    • Кол жазманы форматтоо талаптары
    • Рецензиялоо процесси
    • Редакциялык төлөмдөр
    • Автордук укуктарды өткөрүп берүү келишими
  • Этика жана саясаттар
    • Жарыялоо этикасы
    • Кызыкчылыктардын кагылышы
    • Ачык жеткиликтүүлүк саясаты
    • Архивдөө саясаты
    • Дооматтарды кароо саясаты
    • Купуялык боюнча маалымат
    • Макалаларды чакыртып алуу эрежеси
    • Антиплагиат саясаты
    • Генеративдүү ЖИни колдонуу саясаты
  • Издөө
  • Байланыштар
Салыштырмалуу экономика

Макала

Макаланы жүктөө

Долларизациянын төлөм системасынын туруктуулугуна тийгизген таасири

Нелли Акылбекова, Эльмира Курамаева, Жылдыз Мырзахматова, Салтанат Омурова, Эрмек Омуров

Кабыл алынган убакыт 13.07.2025, Түзөтүлгөн 08.11.2025, Кабыл алынган 10.12.2025

Аннотация

Долларизация төлөм системасынын туруктуулугун калыптандырууда чечүүчү роль ойнойт, өзгөчө чет элдик валютаны колдонуу деңгээли жогору болгон экономикада. Жогорку долларизация улуттук экономиканын тышкы шокторго, айрыкча валюталык курс өзгөрүүлөрүнө жана ири экономикалардын акча-кредит саясатынын өзгөрүүлөрүнө болгон алсыздыгын күчөтүшү мүмкүн. Бул изилдөөнүн максаты – чет элдик валютаны колдонуу деңгээли жогору экономикада долларизациянын төлөм системасынын туруктуулугуна тийгизген таасирин талдоо болуп, негизги көңүл Кыргыз Республикасындагы банк секторунда долларизациянын төмөндөө динамикасын баалоого жана финансы туруктуулугун чыңдоого өбөлгө түзгөн тең салмактуу акча-кредит саясатын иштеп чыгууга бурулган. Акыркы жылдары Кыргыз Республикасында банк секторунун насыя портфели жана депозиттик базасы боюнча долларизация деңгээлинин туруктуу төмөндөө тенденциясы байкалууда. Бул иште долларизациянын төлөм системасынын туруктуулугуна тийгизген таасири финансы секторунун динамикасына, ликвиддүүлүк тобокелчиликтерине жана акча интервенцияларынын натыйжалуулугуна болгон таасиринин негизинде изилденди. Ошондой эле долларизациянын структуралык кесепеттери, анын ичинде банк операцияларына, инфляцияны көзөмөлдөөгө жана валюталык курс өзгөрүүлөрүнө болгон таасири талданды. Долларизациянын терс таасирлерин жумшарта турган жана туруктуураак, ыңгайлашуучу төлөм системасын түзүүгө көмөктөшө турган саясий чараларга өзгөчө көңүл бурулду. Макалада төлөм системасынын туруктуулугу үчүн долларизациянын оң жана терс жактары каралган. Натыйжалар долларизацияланган экономикада финансы туруктуулугун жогорулатуу үчүн тең салмактуу монетардык стратегиялардын маанилүүлүгүн баса белгилейт

Негизги сөздөр:

тышкы карыз; чет элдик валютадагы депозиттери бар банк сектору; чет элдик валютадагы кредит; чет элдик валютадагы депозиттер; инфляция; экономикалык туруктуулук

Алуу булагы Том 1, № 1, 2025

Барактар 8-18

Бөлүшүү
Facebook
Twitter
LinkedIn
Email
Telegram
Viber
WhatsApp
  • 346 Views
  • Макаланы окуу
Колдонулган булактар Цитаталоо

Колдонулган булактар

  1. Agarwal, N., Wongthongtham, P., Khairwal, N., & Coutinho, K. (2023). Blockchain application to financial market clearing and settlement systems. Journal of Risk and Financial Management, 16(10), article number 452. doi: 10.3390/jrfm16100452.
  2. Akylbekova, N.I., & Bayguttiev, S.S. (2019). The role of the banking sector in the economy of Kyrgyzstan. Proceedings of the Issyk-Kul Forum of Accountants and Auditors of Central Asian Countries, 4(27), 21-27.
  3. Bezhovski, Z. (2016). The future of the mobile payment as electronic payment system. European Journal of Business and Management, 8(8), 127-132.
  4. Bojjagani, S., Sastry, V.N., Chen, C.M., Kumari, S., & Khan, M.K. (2021). Systematic survey of mobile payments, protocols, and security infrastructure. Journal of Ambient Intelligence and Humanized Computing, 14, 609-654. doi: 10.1007/s12652-021-03316-4.
  5. Bossu, W., Itatani, M., Margulis, C., Rossi, A.D.P., Weenink, H., & Yoshinaga, A. (2020). Legal aspects of Central bank digital currency: Central bank and monetary law considerations. Washington, D.C.: International Monetary Fund.
  6. Cao, X., Yu, L., Liu, Z., Gong, M., & Adeel, L. (2018). Understanding mobile payment users’ continuance intention: A trust transfer perspective. Internet Research, 28(2), 456-476. doi: 10.1108/IntR-11-2016-0359.
  7. Castillo, S. (2006). Dollarization and macroeconomic stability in Latin America. Oshkosh Scholar, 1, 51-59.
  8. Chen, Z., Mirza, N., Huang, L., & Umar, M. (2022). Green banking – can financial institutions support green recovery? Economic Analysis and Policy, 75, 389-395. doi: 10.1016/j.eap.2022.05.017.
  9. De Luna, I.R., Montoro-Ríos, F., Molinillo, S., & Liébana-Cabanillas, F. (2023) Consumer behaviour and mobile payments in the point of sale: Exploring the determinants of intention to adopt it. International Journal of Human-Computer Interaction, 40(18), 5350-5372. doi: 10.1080/10447318.2023.2233135.
  10. De Nicoló, G., Honohan, P., & Ize, A. (2003). Dollarization of the banking system: Good or bad? Washington, D.C.: International Monetary Fund.
  11. Dong, J., Yin, L., Liu, X., Hu, M., Li, X., & Liu, L. (2020). Impact of internet finance on the performance of commercial banks in China. International Review of Financial Analysis, 72, article number 101579. doi: 10.1016/j.irfa.2020.101579.
  12. Gomber, P., Kauffman, R.J., Parker, C., & Weber, B.W. (2018). Financial information systems and the fintech revolution. Journal of Management Information Systems, 35(1), 12-18. doi: 10.1080/07421222.2018.1440778.
  13. Hu, Z., Ding, S., Li, S., Chen, L., & Yang, S. (2019) Adoption intention of fintech services for bank users: An empirical examination with an extended technology acceptance model. Symmetry, 11(3), article number 340. doi: 10.3390/sym11030340.
  14. Khan, I.U., Hameed, Z., Khan, S.U., & Khan, M.A. (2023). Green banking practices, bank reputation, and environmental awareness: Evidence from Islamic banks in a developing economy. Environment, Development and Sustainability, 26, 16073-16093. doi: 10.1007/s10668-023-03288-9.
  15. Kondyukova, E.S., Shershneva, E.G., & Savchenko, N.L (2018). Green banking as a progressive model of socially responsible business. The Manager, 9(6), 30-39.
  16. Kozhoshev, A.O., Kulueva, C.R., Saiakbaeva, A.A., Nuralieva, C.A., & Akylbekova, N.I. (2022). Issues of the development of digital entrepreneurship in the regions of Kyrgyzstan. In A.V. Bogoviz & E.G. Popkova (Eds.), Digital technologies and institutions for sustainable development (pp. 149-154). Cham: Springer. doi: 10.1007/978-3-031-04289-8_25.
  17. Law of the Kyrgyz Republic No. 21 “On the payment system of the Kyrgyz Republic”. (2015, January). Retrieved from https://www.nbkr.kg/index1.jsp?item=2725&lang=RUS.
  18. Linh, D.H., & Anh, T.V. (2017). Impact of stakeholders on the performance of green banking products and services: The case of Vietnamese banks. Economic Annals-XXI, 165(5-6), 143-151. doi: 10.21003/ea.V165-29.
  19. Masukujjaman, M., Siwar, C., Mahmud, R., & Alam, S.S. (2015). Bankers’ perception on green banking: An empirical study on Islamic banks in Bangladesh. Management and Marketing Journal, 13(2), 295-310.
  20. Meghana, K., & Tripathi, S.V. (2018). Digital payment system for economic sustainability. A case study of Gujarat Narmada Fertilizers and Chemicals Ltd in India. Scientific Quarterly “Organization and Management”, 4(44), 119-137. doi: 10.29119/1899-6116.2018.44.8.
  21. Mir, A.A., & Bhat, A.A. (2022). Green banking and sustainability – a review. Arab Gulf Journal of Scientific Research, 40(3), 247-263. doi: 10.1108/AGJSR-04-2022-0017.
  22. Mukambaeva, I.B., Mukambaev, N.Zh., Lailieva, E.J., & Nazarmatova, B.M. (2023). Agricultural insurance in Kyrgyzstan: The main approach to the organization. News of Universities of Kyrgyzstan, 6, 130-133. doi: 10.26104/IVK.2023.45.557.
  23. Niankara, I., & Traoret, R.I. (2023). Towards an encompassing concept of remittance in the digital era: Assessing the role of formal banking and mobile money accounting in its spatial flow. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 9(3), article number 100107. doi: 10.1016/j.joitmc.2023.100107.
  24. Official website of the Ministry of Finance of the Kyrgyz Republic. (n.d.). Retrieved from https://www.minfin.kg/.
  25. Official website of the National Bank of the Kyrgyz Republic. (n.d.). Retrieved from http://www.nbkr.kg.
  26. Oliveira, T., Thomas, M., Baptista, G., & Campos, F. (2016). Mobile payment: Understanding the determinants of customer adoption and intention to recommend the technology. Computers in Human Behavior, 61, 404-414. doi: 10.1016/j.chb.2016.03.030.
  27. Panetta, I.A., Leo, S., & Delle Foglie, A. (2023). The development of digital payments – past, present, and future – from the literature. Research in International Business and Finance, 64, article number 101855, doi: 10.1016/j.ribaf.2022.101855.
  28. Program for the Development of a Green Economy in the Kyrgyz Republic for 2019-2023 (2019, November). Retrieved from https://climate-laws.org/document/program-for-the-development-of-a-green-economy-in-the-kyrgyz-republic-for-2019-2023_934c.
  29. Pyrih, S. (2023). Development of payment infrastructure in context growth of cashless settlements in Ukraine. Economic Forum, 13(4), 167-174. doi: 10.62763/cb/4.2023.167.
  30. Qureshi, M.H., & Hussain, T. (2020). Green banking products: Challenges and issues in Islamic and traditional banks of Pakistan. Journal of Accounting and Finance in Emerging Economies, 6(3), 703-712. doi: 10.26710/jafee.v6i3.1177.
  31. Ratnasari, T., Surwanti, A., & Pribadi, F. (2021). Implementation of green banking and financial performance on commercial banks in Indonesia. In W.A. Barnett & B.S. Sergi (Eds.), Recent developments in Asian economics international symposia in economic theory and econometrics (International symposia in economic theory and econometrics, Vol. 28) (pp. 323-336). Leeds: Emerald Publishing Limited. doi: 10.1108/S1571-038620210000028018.
  32. Regulations of the National Bank of the Kyrgyz Republic “On the real-time gross settlement system in the Kyrgyz Republic”. (2015, December). Retrieved from https://cbd.minjust.gov.kg/800724/edition/1063482/ru.
  33. Rehman, A., Ullah, I., Afridi, F.A., Ullah, Z., Zeeshan, M., Hussain, A., & Rahman, H.U. (2021). Adoption of green banking practices and environmental performance in Pakistan: A demonstration of structural equation modelling. Environment, Development and Sustainability, 23, 13200-13220. doi: 10.1007/s10668-020-01206-x.
  34. Salazar, J.A., & Zambrano, S.C. (2019). The impact of dollarization on the economic system: Case of Ecuador 2000-2016. ECA Sinergia, 10(1), 38-58. doi: 10.33936/eca_sinergia.v10i1.1109.
  35. Sarma, P., & Roy, A. (2020). A scientometric analysis of literature on green banking (1995 – March 2019). Journal of Sustainable Finance and Investment, 11(2), 143-162. doi: 10.1080/20430795.2020.1711500.
  36. Sayakbaeva, A.A., Akylbekova, N.I., & Taalaibek, T. (2020). Digitalization as a platform for online business development in the banking sector of the Kyrgyz Republic. Actual Issues of the Modern Economy, 9, 394-404. doi: 10.34755/IROK.2020.43.49.054.
  37. Scannella, E. (2023). The bank payment system in Europe and modularity principles: A business and economic perspective. Reference Module in Social Sciences. Amsterdam: Elsevier. doi: 10.1016/B978-0-44-313776-1.00172-0.
  38. Sharmeen, K., Hasan, R., & Miah, M.D. (2019). Underpinning the benefits of green banking: A comparative study between Islamic and conventional banks in Bangladesh. Thunderbird International Business Review, 61(5), 735-744. doi: 10.1002/tie.22031.
  39. Shaumya, K., & Arulrajah, A. (2017). The impact of green banking practices on bank’s environmental performance: Evidence from Sri Lanka. Journal of Finance and Bank Management, 5(1), 77-90. doi: 10.15640/jfbm.v5n1a7.
  40. Shevchenko, I. (2024). The stock market in the conditions of the digital economy. Journal of Strategic Economic Research, 25(1), 108-115. doi: 10.30857/2786-5398.2024.1.12.
  41. Tara, K., Singh, S., & Kumar, R. (2015). Green banking for environmental management: A paradigm shift. Current World Environment, 10(3), 1029-1038. doi: 10.12944/CWE.10.3.36.
  42. Wang, H., & Gunawan, A. (2022). Analyzing the impact of digital payment on efficiency and productivity of commercial banks: A case study in China. In Proceedings of the 12th annual international conference on industrial engineering and operations management (pp. 1-11). Istanbul: Singapore Management University.
  43. White, L.H. (2017). Dollarization and monetary freedom. Polémika, 5(11), 61-80.
  44. Zheng, G.W., Siddik, A.B., Masukujjaman, M., Fatema, N., & Alam, S.S. (2021). Green finance development in Bangladesh: The role of private commercial banks (PCBs). Sustainability, 13(2), article number 795. doi: 10.3390/su13020795.

Цитаталоо

Akylbekova, N., Kuramaeva, E., Myrzakhmatova, Zh., Omurova, S., & Omurov, E. (2025). The impact of dollarisation on the stability of the payment system. Comparative Economics, 1(1), 8-18.

Дарек

720033, Кыргыз Республикасы, Бишкек ш.,
Тоголок Молдо к., 58

Email

info@comp-econ-journal.com

Пайдалуу шилтемелер

  • Азыркы чыгарылыш
  • Архив
  • Максаты жана тематикасы
  • Редакциялык коллегия
  • Журналдын индекстелиши
  • Каржылоо булактары
  • Макаланы берүү
  • Жарыялоо шарттары
  • Кол жазманы форматтоо талаптары
  • Рецензиялоо процесси
  • Редакциялык төлөмдөр
  • Автордук укуктарды өткөрүп берүү келишими
  • Жарыялоо этикасы
  • Кызыкчылыктардын кагылышы
  • Ачык жеткиликтүүлүк саясаты
  • Архивдөө саясаты
  • Дооматтарды кароо саясаты
  • Купуялык боюнча маалымат
  • Макалаларды чакыртып алуу эрежеси
  • Антиплагиат саясаты
  • Генеративдүү ЖИни колдонуу саясаты
  • Издөө
  • Байланыштар